« ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΖΑΧΑΡΙΑΣ »

Ο προφήτης Ζαχαρίας ήταν πατέρας του Ιωάννη του Βαπτιστή. Σύζυγός του ήταν η Ελισάβετ και δεν είχαν παιδί. Μια μέρα, την ώρα του θυμιάματος, τον επισκέφτηκε άγγελος Κυρίου και του είπε ότι θα αποκτήσει γιο. Επειδή δυσπίστησε, ο άγγελος του είπε ότι θα μείνει άφωνος μέχρι να γίνει το θέλημα του Θεού. Και όντως η Ελισάβετ συνέλαβε και έκανε γιο. Κατά την ονοματοδοσία του παιδιού ο Ζαχαρίας έγραψε το όνομα Ιωάννης σε ένα πινακίδιο και τότε θαυματουργικά βρήκε ξανά τη φωνή του και όλοι δόξασαν τον Κύριο. 

« ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΜΩΫΣΗΣ »

 

Ο προφήτης Μωϋσής γεννήθηκε στην Αίγυπτο. Όταν ήταν νήπιο, ρίχτηκε στον Νείλο, όπου τον βρήκε η κόρη του Φαραώ, τον έσωσε και τον πήρε στο παλάτι. Ο Θεός του ανέθεσε να ελευθερώσει τους Εβραίους από το Φαραώ και να τους οδηγήσει στη γη της επαγγελίας. Κοιμήθηκε στο όρος Νεβώ.

« ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΟΥ ΤΕΛΟΥΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ, ΚΩΣΤΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥ »

Ο μήνας της Κοιμήσεως της Θεοτόκου προσφέρεται για στοχασμό περί τον θάνατο και τη ζωή. Οι αλματώδεις πρόοδοι της ιατρικής, η τεχνολογική υπόσχεση της αθανασίας, η λατρεία της νεότητας και των επιδόσεων δεν κατάργησαν τον φόβο του θανάτου· μάλλον τον απέσυραν από τη συνείδησή μας. Τον μετέτρεψαν σε διοικητικό πρόβλημα, σε βιοϊατρικό συμβάν, σε στατιστική μεταβλητή. Το παράδοξο φαινόμενο της μοντέρνας εποχής αφορά στην τεράστια επένδυση της τεχνοεπιστήμης για την παράταση της ζωής, παραβλέποντας ανησυχητικά τη σημασία του νοήματός της.

Το βαθύτερο πρόβλημα της εποχής μας, πέρα από όσα έθεσε η μετανεωτερική θεωρία, δεν είναι η φθίση των μεγάλων αφηγήσεων· είναι ότι χάσαμε τη σχέση μας με το πεπερασμένο (finitude). Θέλουμε τον βίο μας χωρίς όρια, χωρίς γήρας, χωρίς απώλειες, χωρίς τραγικότητα. Όμως η κατάργηση του ορίου δεν απελευθερώνει τον άνθρωπο· αποδυναμώνει την εμπειρία του. Όταν όλα μπορούν να αναβληθούν, τίποτε δεν καθίσταται πραγματικά επείγον, και όταν τίποτε δεν είναι επείγον, τίποτε δεν αποκτά βαρύτητα. Εδώ θεωρούμε καίρια τη θέση του Ανδρέα Εμπειρίκου (1901-1975) ότι σκοπός της ζωής είναι η αγάπη, η χαρά και η πλήρης αποδοχή της ύπαρξης (Υψικάμινος, 1935), επειδή αρνείται να παραδώσει το ζήτημα του νοήματος στις ιδεολογίες ή στις τεχνικές της διαχείρισης. Δεν πρόκειται για ποιητικό συναισθηματισμό, αλλά για ριζική άρνηση να οριστεί ο άνθρωπος αποκλειστικά από την παραγωγικότητα, τη χρησιμότητα ή την όποια επιτυχία του.

Η κοινωνία της διαρκούς επιτάχυνσης διαμορφώνει ανθρώπους εξαντλημένους αλλά όχι συγκινημένους, ενημερωμένους αλλά όχι σοφότερους, διασυνδεδεμένους αλλά όχι ουσιαστικά σχετιζόμενους. Ο χρόνος δεν «βιώνεται» πλέον ως ισόβιος, αλλά ως αδιάκοπη διαχείριση. Η ζωή μετατρέπεται σε έργο (project) προς βελτιστοποίηση και η ύπαρξη αξιολογείται με δείκτες απόδοσης. Ακόμη και η ευτυχία η ίδια θεωρείται ως οιονεί …δεξιότητα που πρέπει να αποκτηθεί. Ιδού λοιπόν η μείζων ανθρωπολογική μετατόπιση του καιρού μας: δεν φοβόμαστε τόσο τον θάνατο όσο την παύση, διότι αυτή επιφέρει αναπάντεχη σιωπή, αδράνεια, περισυλλογή. Αυτές οι καταστάσεις διευκολύνουν την ανάδυση του ερωτήματος που διαρκώς αναβάλλουμε: τι σημαίνει ευ ζην; Η αγορά προσφέρει απαντήσεις στο πώς θα ζήσουμε περισσότερο ή πιο άνετα, αλλά δεν μας λέει ποτέ το γιατί.

Έτσι, μεγάλες καταστροφές ενίοτε εκλαμβάνονται ως καταλύτες αληθείας, εφόσον ένας σεισμός, μια πανδημία, ένας πόλεμος, μια πλημμύρα ή μια πυρκαγιά αποδομούν την ψευδαίσθηση της αυτονόητης κανονικότητας. Αποκαλύπτουν την ευαλωτότητα των κοινωνιών μας και την εύθραυστη συγκρότηση του εαυτού μας. Μέσα σε ώρες καταρρέουν οι βεβαιότητες που χρειάστηκαν δεκαετίες για να οικοδομηθούν και τότε προβάλλει αμείλικτο το ερώτημα που είχε απωθήσει η καθημερινότητα. Η απάντηση δεν εκπορεύεται από την απελπισία, αλλά από την παιδεία του πεπερασμένου, μια κουλτούρα επίγνωσης και όχι μια κουλτούρα θανάτου.

Ο άνθρωπος απελευθερώνεται πραγματικά, όταν συνειδητοποιεί δημιουργικά το γεγονός ότι δεν θα ζήσει εσαεί· και το πέρας, αυτό ακριβώς, νοηματοδοτεί τη ζωή του. Αυτό συμπυκνώνει την πολιτική διάσταση του ποιητικού ισχυρισμού σε μια εποχή που κάθε μορφή εξουσίας –κρατική, τεχνολογική ή οικονομική– υπόσχεται ασφάλεια, πρόβλεψη και έλεγχο· ο Εμπειρίκος μας υπενθυμίζει ότι η ανθρώπινη αξιοπρέπεια δεν γεννιέται από την εξάλειψη της αβεβαιότητας, αλλά από τον τρόπο με τον οποίο την αποδεχόμαστε. Η αγάπη, η δημιουργία, η σχέση και η ελευθερία δεν αποτελούν αντίβαρα στον θάνατο· αποτελούν μορφές με τις οποίες ο άνθρωπος αρνείται να επιτρέψει στον θάνατο να καθορίσει τη ζωή του.

Η διακύβευση δεν αφορά στο πόσο θα ζήσουμε, αλλά κατά πόσο θα αναβαθμιστούμε από μάνατζερ της επιτυχίας μας σε δημιουργούς νοήματος. Όταν η κοινωνία αδυνατεί να μορφώσει τους πολίτες της απέναντι στο πεπερασμένο, θα συνεχίσει να παράγει τεχνικές επιβίωσης, αλλά όχι πολιτισμό. Ο πολιτισμός ανατέλλει τη στιγμή που ο άνθρωπος παύει να μετρά μόνο τα χρόνια του και αρχίζει να αναρωτιέται για το νόημά τους.

Ο Κώστας Θεολόγου είναι Καθηγητής ΕΜΠ, Διευθυντής του Τομέα ΑΚΕΔ της Σχολής ΕΜΦΕ.

Στην εικαστική συμπλήρωση της σελίδας, κολάζ του Οδυσσέα Ελύτη.

antifono.gr

« 5 ΧΡΟΝΙΑ ΧΩΡΙΣ ΤΟΝ ΜΙΚΗ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ »

« ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΟ ΤΟ ΝΕΟ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟ ΕΤΟΣ! »

« ΕΠΙ ΤΗ ΕΚΔΗΜΙΑ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΨΑΛΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΧΑΤΖΗΧΡΟΝΟΓΛΟΥ, ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΟΥ ΕΙΡΗΝΑΙΟΥ ΝΑΚΟΥ (Γ. ΔΙΕΥΘΥΝΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ Ι.Α.Α.) »

Με αισθήματα βαθυτάτης θλίψεως και συγκινήσεως το Ίδρυμα Μουσικής της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών, πληροφορήθηκε την προς Κύριον εκδημία του αειμνήστου Πρωτοψάλτου και Άρχοντος Υμνωδού της Αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας Γεωργίου Χατζηχρονόγλου, εκλεκτού συνεργάτου, διακεκριμένου μουσικοδιδασκάλου και επιφανούς διακόνου της ιεράς τέχνης της ψαλτικής.

Ο αείμνηστος Γεώργιος Χατζηχρόνογλου γεννήθηκε στη Θήβα το 1946 και, ακολουθώντας την οικογενειακή παράδοση, αφιερώθηκε από νεαρή ηλικία στη μελέτη και διακονία της Βυζαντινής Εκκλησιαστικής Μουσικής. Από το 1962 άρχισε την επίσημη ψαλτική του διακονία σε Ιερούς Ναούς, υπηρετώντας επί δεκαετίες με συνέπεια, ευλάβεια και βαθιά γνώση την εκκλησιαστική μας μουσική παράδοση.

Υπήρξε κάτοχος Διπλώματος Βυζαντινής Μουσικής από το Ωδείο «Ρωμανός ο Μελωδός», με βαθμό «Άριστα» και Α΄ Βραβείο. Είχε την ευλογία να μαθητεύσει κοντά σε εξέχοντες διδασκάλους της ψαλτικής τέχνης, μεταξύ των οποίων οι Γεώργιος Σταμέλος, Κωνσταντίνος Πατριαρχέας, Κωνσταντίνος Κατσούλης και Μανώλης Χατζημάρκος.

Η πολυετής προσφορά του στην Εκκλησία και στην ψαλτική τέχνη υπήρξε ιδιαίτερα σημαντική. Διετέλεσε Πρωτοψάλτης του Καθεδρικού Ιερού Ναού Παναγίας Φανερωμένης Χολαργού, ενώ τιμήθηκε με το οφίκιο του Άρχοντος Υμνωδού της Αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας, ως αναγνώριση της προσφοράς και της διακονίας του.

Παράλληλα, υπηρέτησε με ιδιαίτερη αγάπη τον χώρο της μουσικής παιδείας. Δίδαξε Βυζαντινή Εκκλησιαστική Μουσική και παραδοσιακό τραγούδι, ενώ συνδέθηκε δημιουργικά και ουσιαστικά με το Ίδρυμα Μουσικής της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών, προσφέροντας τις γνώσεις, την εμπειρία και το προσωπικό του ήθος στην εκπαίδευση και τη διαμόρφωση νεότερων μουσικών και ιεροψαλτών.

Υπήρξε, επίσης, ιδρυτής και χοράρχης της επί σειρά ετών της πολυμελούς Χορωδίας Βυζαντινής και Παραδοσιακής Μουσικής Βοιωτίας. Με το χορωδιακό και καλλιτεχνικό του έργο συνέβαλε αποφασιστικά στη διάδοση, προβολή και ανάδειξη της Βυζαντινής και της ελληνικής παραδοσιακής μουσικής.

Ιδιαίτερη υπήρξε και η προσφορά του στην εκκλησιαστική ραδιοφωνία, καθώς από το 1992 έως το 2009 προσέφερε αφιλοκερδώς τις υπηρεσίες του ως παραγωγός μουσικών εκπομπών στον Ραδιοφωνικό Σταθμό της Εκκλησίας της Ελλάδος.

Ο αείμνηστος Γεώργιος Χατζηχρόνογλου διέθετε, ακόμη, αξιόλογη επιστημονική και εκπαιδευτική παρουσία. Εργάστηκε ως καθηγητής Φυσικής Αγωγής και πτυχιούχος φυσικοθεραπευτής, υπηρέτησε στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση και στη συνέχεια δίδαξε επί δεκαοκτώ έτη στο ΤΕΦΑΑ Αθηνών, στο γνωστικό αντικείμενο της προπονησιολογίας του στίβου, συγγράφοντας και πανεπιστημιακά βοηθήματα. Η πολυδιάστατη αυτή προσωπικότητα φανερώνει το εύρος των ενδιαφερόντων, της παιδείας και της προσφοράς του.

Η εκδημία του αφήνει ένα δυσαναπλήρωτο κενό στον χώρο της ιεροψαλτικής κοινότητας και της μουσικής παιδείας.

Το Ίδρυμα Μουσικής της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών αποχαιρετά με ευγνωμοσύνη και σεβασμό έναν πολύτιμο συνεργάτη, έναν άξιο Πρωτοψάλτη, έναν καταξιωμένο μουσικοδιδάσκαλο και έναν άνθρωπο που αγάπησε και υπηρέτησε με συνέπεια την Εκκλησία και την ιερά μουσική της παράδοση. Η μνήμη της προσφοράς, της διδασκαλίας και του ήθους του θα παραμείνει ζωντανή στις καρδιές όλων όσοι είχαν την ευλογία να τον γνωρίσουν, να μαθητεύσουν κοντά του και να συνεργαστούν μαζί του.

Αιωνία η μνήμη του.

www.romfea.gr