Η ζωή και τα έργα των Αγίων και των μεγάλων
εκκλησιαστικών μορφών αποτελούν, αγαπητοί μου φίλοι, χειροπιαστή ενσάρκωση των
Ευαγγελίων και του παιδαγωγικού μηνύματος, που αυτά φέρουν. Οι μορφές αυτές,
που προσέφεραν τον εαυτό τους θυσία στον Θεό, προβάλλουν ως πρότυπα, τα οποία
βίωσαν τις αρετές του Χριστού και τις αιώνιες και πάντα επίκαιρες ευαγγελικές
αλήθειες. Σε αυτές τις μορφές ανήκει και ο Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης, ο οποίος
συγκίνησε με την αγία του ζωή τους σύγχρονους ανθρώπους, οι οποίοι προσέτρεχαν
μαζικά κοντά του για να πάρουν δύναμη
από τα σοφά λόγια και τις συμβουλές του. Η απλότητα των λόγων του Αγίου Παϊσίου
συγκινεί και γίνεται εύκολα αποδεκτή από τους ανθρώπους. Αυτό που μετράει πάνω
από όλα είναι η ουσία και όχι το περίβλημα, δηλαδή η θεοπνευστία του λόγου και
όχι το ύφος του, που πολλές φορές μπορεί να είναι ξύλινο, απωθητικό, δυσνόητο
και ίσως κουραστικό.
Ο βίος του Αγίου Παϊσίου είναι λίγο πολύ
γνωστός στους περισσότερους από εμάς. Σήμερα θα ήθελα να εστιάσουμε την προσοχή
μας στον Άγιο ως Παιδαγωγό και Διδάσκαλο. Ο Άγιος Παΐσιος δεν υπήρξε απόφοιτος
Θεολογικών ή άλλων σχολών. Οι λόγοι του δεν αποτελούν επιστημονική μελέτη για
την οικογενειακή ζωή και ειδικότερα για τη χριστιανική ανατροφή των παιδιών.
Αντίθετα, αν και ήταν απλός ξυλουργός για την κάλυψη των βιοτικών του αναγκών,
αφού προερχόταν από φτωχή προσφυγική οικογένεια, οι παραινέσεις του είναι
απόσταγμα του εν Χριστώ βιώματός του και της εμπειρίας που προέρχεται από την
Χάρη του Αγίου Πνεύματος. Ο Άγιος Παΐσιος υπήρξε άγρυπνος και ακούραστος
μοναχός, ασίγαστος εραστής της αγιότητας και της μυστικής ένωσης με τον Θεό.
Υπήρξε θεολόγος της εμπειρίας, εξαιτίας της άρρηκτης προσωπικής κοινωνίας που
είχε με τον Χριστό.
Η σημερινή κοινωνία είναι κατ’ εξοχήν
αντιπαιδαγωγική. Γι’ αυτό η διαπαιδαγώγηση των παιδιών γίνεται όλο και πιο
δύσκολη. Αυτό οφείλεται στη θεοποίηση της επιστήμης και της λογικής σκέψης, με
την παράλληλη μανία του ανθρώπου για κατανάλωση και ανταγωνισμό. Αυτή λοιπόν η
προβληματική κοινωνία παιδαγωγεί τον σημερινό άνθρωπο αρνητικά, οδηγώντας τον
στη ματαιότητα, στην απατηλότητα και στην αλλοτρίωση. Μέσα σε αυτό το κλίμα η
εμπνευσμένη παρέμβαση του Αγίου Παϊσίου, προβάλλει ως νέο μοντέλο ζωής, πιο
πνευματικό, προσανατολισμένο προς τη μία και μοναδική αλήθεια, τον Χριστό. Το
πρόβλημα της αγωγής των παιδιών προβάλλει επιτακτικό μέσα από τις διδαχές του Αγίου
Γέροντα, ο οποίος ζητά από όλους τους αρμόδιους φορείς (οικογένεια, δάσκαλο,
σχολείο) να εργασθούν πάνω σε αυτόν τον τομέα με υπευθυνότητα και έχοντας πάντα
στον νου τους τη μεταμορφωτική και γεμάτη χάρη δύναμη του Θεού.
Και ενώ η κατάσταση είναι ήδη νοσηρή και
επικίνδυνη, ο Άγιος Γέροντας προέβλεπε μία περαιτέρω επιδείνωσή της, διότι ο
άνθρωπος δεν δείχνει να κατανοεί τη δεινή θέση στην οποία έχει περιέλθει. Ο
Άγιος Παΐσιος αναπολεί το παρελθόν και ιδιαίτερα την κοινωνία της γενέτειράς
του, αυτή των Φαράσων της Καππαδοκίας, φέρνοντας στον νου του την απλότητα και
την αγνότητα των ανθρώπων, που είχαν παγιωμένη στην καρδιά τους την πίστη στον
Χριστό. Αυτή η πίστη και η εμπιστοσύνη, που έδειχναν προς τον Θεό, ήταν ο
παράγοντας που τους στήριζε στην αντιμετώπιση των αντιξοοτήτων της ζωής. Ο
κόσμος τότε πήγαινε στην Εκκλησία, ενώ σε κάθε εκδήλωση της ζωής του έβρισκε
τον απαιτούμενο χρόνο να προσευχηθεί, πρακτικές, οι οποίες σήμερα κατά τον Άγιο
Παΐσιο έχουν εκλείψει. Ο Άγιος Γέροντας πονούσε πολύ για την κατάσταση της
κοινωνίας και γι’ αυτό συνέστηνε στους προσκυνητές να στραφούν προς τον
Χριστό.
Ο Άγιος Παΐσιος παροτρύνει τον άνθρωπο να
γαντζωθεί από τον Χριστό, τη μόνη αληθινή πηγή της αλήθειας, όχι μόνο για να
καταλαγιάσει η ταλαιπωρημένη ψυχή του από τα βάσανα που της προξενεί ο υλικός
κόσμος, αλλά και για να κερδίσει τελικά τη σωτηρία του. Αυτή η απαρασάλευτη
αλήθεια δεν θα μπορούσε επ’ ουδενί να μην αποτελεί σημείο αναφοράς και
ζητούμενο της Ορθόδοξης χριστιανικής αγωγής, διότι ο Χριστός είναι «το φως του
κόσμου» (ΙΩΑΝ. 8,12), «η οδός και η αλήθεια και η ζωή» (ΙΩΑΝ. 14, 6). Ο Χριστός
για τον Άγιο Γέροντα είναι ο παιδαγωγός του ανθρώπου, η αρχή, το περιεχόμενο
και το τέλος της αληθινής παιδείας, η τροφή της ύπαρξής του. Κύριος σκοπός του
δεν ήταν η προβολή των προσωπικών του ιδεών, αλλά αντιθέτως κύριο μέλημά του
ήταν να διδάξει τον Χριστό, κάτι το οποίο μπορούμε να διακρίνουμε στον λόγο του
ως μία αμετάβλητη αυθεντία.
Αγαπητοί μου φίλοι, ο Άγιος Παΐσιος είχε
τη μεγάλη χαρά και ευλογία κατά τη διάρκεια του μοναχικού του βίου να λάβει
πλούσια την Χάρη του Θεού, δείγμα του επίπονου προσωπικού του αγώνα κατά των
παθών. Αν και ολιγομαθής, η Χάρη του Θεού τον προίκισε με ιδιαίτερη σοφία, την
οποία και επιστράτευσε για το καλό των συνανθρώπων του. Μέσα από την απλότητα
των λόγων του και την πολλές φορές εκλαϊκευμένη διατύπωση των σκέψεών του,
ξεπηδά μία γνήσια έκφραση της μακραίωνης παράδοσης της Ορθόδοξης Πίστης, η
οποία και εντυπωσιάζει. Ο Άγιος Παΐσιος έχοντας υπόψη του ότι ο άνθρωπος είναι
ένα ον, το οποίο διαπαιδαγωγείται, αφιέρωσε ολόκληρη τη ζωή του προς αυτή την
κατεύθυνση. Να προσέχουμε τα βιβλία για τον Άγιο Παΐσιο που θέλουμε να
διαβάσουμε να είναι από το Ιερό Ησυχαστήριο του Ευαγγελιστή Ιωάννη, στην Σουρωτή
Θεσσαλονίκης, όπου ο Άγιος ήταν Γέροντας, χωρίς να αποκλείουμε και άλλα που
έχουν κάποια εγκυρότητα. Ας έχουμε την ευλογία του Αγίου Παϊσίου του Αγιορείτη
στη ζωή μας.
Με
αγάπη Χριστού,
π.
Βασίλειος.
