« ΦΡΟΝΤΙΣΕ ΝΑ ΠΡΟΣΚΟΛΛΗΘΕΙΣ ΜΟΝΟ ΣΤΟ ΘΕΟ »

Η ζωή σου πάνω στη γη είναι παντού στενεμένη. Όλα σε προδίδουν: οι συγγενείς, οι φίλοι, οι γνωστοί, τα πλούτη, οι απολαύσεις των αισθήσεων, το ίδιο το σώμα σου κάποια στιγμή θα σε εγκαταλείψει. Όλα τα στοιχεία της φύσης σε εξαπατούν. Για αυτό φρόντισε να προσκολληθείς μόνο στο Θεό, γιατί Αυτός μόνο είναι Αγάπη.

Άγιος Ιωάννης της Κρονστάνδης

agios-dimitrios.blogspot.com

« ΔΕΥΤΕΡΗ ΜΕΡΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ: Η ΣΥΝΑΞΗ ΠΡΟΣ ΤΙΜΗΝ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ (26 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ), ΠΡΩΤΟΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΣΜΕΜΑΝ »

Μπορεί να ειπωθεί δίχως υπερβολή ότι η ευλάβεια της Εκκλησίας προς την Παναγία, από μικρός σπόρος που ήταν αναπτύχθηκε σε μεγάλο δένδρο, ξεκινώντας από τη φάτνη της Βηθλεέμ. Σ’ αυτή την απόλυτα μοναδική νύχτα για τους Χριστιανούς, τότε που γεννήθηκε ο Ιησούς Χριστός, η εικόνα της Μη­τέρας και του Παιδιού έγινε – και παραμένει για πάντα – η σπουδαιότερη, η βαθύτερη και η πλέον χαρμόσυνη εικόνα της πίστεώς μας… Όλες οι εορ­τές, οι προσευχές και η αγάπη, που η Εκκλησία α­πευθύνει στη Θεοτόκο, ριζώνουν στον εορτασμό της Γεννήσεως του Χριστού.

Στην αρχαία εποχή, όταν δεν είχε εξελιχθεί ακόμη το εκκλησιαστικό ημερολόγιο, η μόνη εορτή που ήταν αφιερωμένη στην Παναγία ήταν η δεύτερη ημέρα των Χριστουγέννων, η 26η Δεκεμβρίου, γνωστή με τον αρχαίο τίτλο ως «Σύναξη προς τιμήν της Υπερ­αγίας Θεοτόκου». Ακριβώς εδώ, στην εορτή της Εκκλησίας για τη Γέννηση του Χριστού, στις ευχές και στους ύμνους των Χριστουγέννων, βρίσκουμε το βαθύτερο επίπεδο της Χριστιανικής σκέψεως όσον αφορά τη Θεοτόκο, τη σχέση μας μαζί της, την κα­τανόηση του παραδείγματός της, το πρόσωπό της και τη θέση της στη θρησκευτική μας ζωή.

Ένα θέμα ή μοτίβο που συνυφαίνεται με όλες τις γιορτές των Χριστουγέννων είναι το ότι η Εκκλησία βιώνει τη Θεοτόκο ως δώρο του κόσμου προς τον Θεό, ως δώρο του ανθρώπου σ’ Αυτόν που εισέρχε­ται στον κόσμο, ως δώρο στον άνθρωπο. Ένας από τους ύμνους των Χριστουγέννων ερωτά, «Τί σοι προσενέγκωμεν, Χριστέ, ότι ώφθης επί γης ως άνθρωπος δι’ ημάς». Και κατόπιν έρχεται η απάντηση: «Έκα­στον γαρ των υπό σου γενομένων κτισμάτων την ευχαριστίαν σοι προσάγει, οι άγγελοι τον ύμνον, οι ουρανοί τον αστέρα, οι μάγοι τα δώρα, οι ποιμένες το θαύμα, η γη το σπήλαιον, η έρημος την φάτνην, ημείς δε μητέρα Παρθένον»!

Η βαθιά σημασία αυτού του αξιόλογου ύμνου είναι ότι ο κόσμος και όλη η δημιουργία δεν διψά απλώς για ένωση με τον Θεό, ούτε περιμένει τον ερχομό Του: έχει προετοιμαστεί γι’ αυτό, έτσι ώστε η συνάντηση, ακριβώς, του Θεού με τον άνθρωπο, να βρίσκεται στην καρδιά της Χριστιανικής πίστεως, με ελευθερία κι αγάπη. Το σύγχρονο αυτί, μαραμένο και ξερό από τον επιφανειακό ορθολογισμό, ακούει φράσεις όπως «συνάντηση του ουρανού με τον Θεό μέσω της δωρεάς ενός άστρου», ή για τη γη που προσφέρει ως δώρα το σπήλαιο και τη φάτνη, και τις θεωρεί «απλώς» ως ποιητικές μεταφορές – επειδή η ποίηση, «όπως όλοι γνωρίζουν», δεν διαθέτει κανένα «αντικειμενικό» νόημα και είναι εντελώς άσχετη προς την πραγματικότητα. Αυτό που το ορθολογικό μας μυαλό δεν μπορεί να συλλάβει είναι όσα μπορεί η ποίηση, και μόνο αυτή, να δει, ν’ ακούσει, να μας προσφέρει και να μας αποκαλύψει: το βαθύτερο νό­ημα, ή καλύτερα, το μεγάλο βάθος που βρίσκεται σε κάθε φαινόμενο, σε κάθε πραγματικότητα, αυτόν τον μυστικό πυρήνα δυνάμεως και αλήθειας που είναι κρυμμένος από τον αξιολύπητο και αυτοϊκανοποιούμενο νου που τον διακατέχουν αποκλειστικά τα εξωτερικά φαινόμενα. Ο ουρανός προσφέρει στον Χριστό ως δώρο το αστέρι! Αυτό μπορεί φυσικά να σημαίνει πως το καθετί, αρχίζοντας από τον ίδιο τον κόσμο σε όλη την καθολικότητα και αρμονία του, έ­χει σχεδιαστεί για να αποκαλύπτει ένα ανώτερο νό­ημα, ότι ο ίδιος ο κόσμος δεν είναι ένα παράλογο ατύχημα της ιστορίας, αλλά, αντίθετα, είναι σύμβο­λο του Θεού, μια νοσταλγία για τον Θεό, μια προει­κόνιση του Θεού.

«Οι ουρανοί διηγούνται δόξαν Θεού»! (Ψαλμ. 19, 1). Η ποίηση το γνωρίζει, όπως και η πίστη. Γι’ αυτό, στη Γέννηση του Χριστού, η ποίηση και η πίστη βλέπει τον Χριστό όχι μόνο να έρχεται στον κόσμο, αλλά και τον κόσμο να βγαίνει έξω για να Τον συναντήσει: το αστέρι, την έρημο, το σπήλαιο, τη φάτνη, τους αγγέλους, τους ποιμένες, τους μάγους. Και στη φωτει­νή καρδιά αυτής της λιτανείας, ως κέντρο και ως εκπλήρωση, βρίσκεται η Παναγία, ο καλύτερος και πιο όμορφος καρπός της κτίσεως. Είναι σαν η πίστη να λέει στον Θεό: «Μέσα στην αγάπη Σου για μας, έδωσες τον Υιό Σου. Και εμείς, στην αγάπη μας για Σένα, σου προσφέρουμε τη Μαρία, τη Θεοτόκο». Στο πρόσωπο της Παναγίας, σαν να λέμε, ο κόσμος μνηστεύθηκε τον Θεό, ως ολοκλήρωση της αμοιβαίας αγάπης τους. Το Ευαγγέλιο λέγει: «Ούτω γαρ ηγάπησεν ο Θεός τον κόσμον, ώστε τον υιόν αυτού τον μονογενή έδωκεν…» (Ιωάν. 3, 16). Και η Εκκλησία απαντά με παρόμοιο τρόπο: «Ο κόσμος τόσο πολύ αγάπησε τον Θεό, ώστε Του έδωσε αυτήν που η ομορφιά και η καθαρότητά της αποκαλύπτει το βα­θύτερο νόημα και περιεχόμενο του κόσμου…». Ο Υιός του Θεού, μέσω αυτής, γίνεται Υιός του Ανθρώπου, ένας από μας, για να μας ενώσει με τον Εαυτό του, και μέσω Αυτού να μας ενώσει με τον Θεό. Γι’ αυτό, πριν η πίστη φθάσει να γνωρίσει τη Μαρία ως Θεο­τόκο και Μεσίτρια, πριν η ευλάβεια προς την Πανα­γία ωριμάσει πλήρως μέσα σε αναρίθμητες προσευ­χές, εορτές και εικόνες, αυτό που αρχικά αποκαλύφθηκε ως θεμέλιο και πηγή όλων όσα ακολούθησαν ήταν η Θεία πληρότητα και ωραιότητα της νύχτας των Χριστουγέννων. Στην καρδιά δε της Χριστου­γεννιάτικης νύχτας βρίσκεται η εικόνα της Μητέρας και του Παιδιού που χύνει ένα εκτυφλωτικό φως. Εδώ, ξαναενώνεται ό,τιδήποτε είχε χωριστεί από την αμαρτία, την εχθρότητα και την αλαζονεία του ανθρώπου: ο ουρανός και η γη, ο Θεός και ο άνθρω­πος, η φύση και το πνεύμα. Ο κόσμος γίνεται ένας ύμνος δοξολογίας, οι λέξεις μετατρέπονται σ’ ένα τραγούδι αγάπης, η ύλη μεταμορφώνεται σε δώρο, και όλη η φύση γίνεται μια φάτνη. Σ’ αυτή την εικό­να της Μητέρας και του Παιδιού, η αιώνια αγάπη του Θεού για τον κόσμο και η αιώνια αγάπη του κόσμου για τον Θεό – στον εσώτατο εαυτό του – ενώ­νονται, ολοκληρώνονται και νικούν. Και κανείς ποτέ δεν μπόρεσε να ξεριζώσει αυτήν την εικόνα από τη μνήμη ή τη συνείδηση του ανθρώπου.

Ατενίζοντας αυτή την εικόνα και νιώθοντας ευ­φροσύνη γι’ αυτή, παρατηρούμε σ’ αυτή τη μόνη αυθεντική εικόνα του αληθινού κόσμου, της αληθινής ζωής, του αληθινού ανθρώπου. Και υμνώντας την Παρθένο Μαρία, χαιρόμαστε πάνω απ’ όλα με όσα μας αποκαλύπτει για τον ίδιο τον εαυτό μας και για το θεϊκό βάθος, την ομορφιά, τη σοφία και το φως του κόσμου, όταν αυτά ενώνονται με τον αγαπημένο τους Κτίστη.

π. Αλέξανδρος Σμέμαν, Η Παναγία, εκδ. Ακρίτας,  σ. 42-46

www.pemptousia.gr

« ΜΕΡΕΣ ΠΟΥ ’ΝΑΙ, ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΠΑΝΤΟΥΛΑ »

Merry christmas αναγνώστη μου αλλά μην κοροϊδευόμαστε κιόλας. Χριστούγεννα χωρίς Χριστού γέννα γίνονται;

Αμέ, πώς δεν γίνονται, αποκρίνονται ομάδι πραματευτάδες και ψωνιστές. Διάκοσμος με παράδοξα στολίδια, γιρλάντες με πολύχρωμα φωτάκια που κρύβουν τα σκότη και τις σκοτούρες μας, ανταλλαγή άχρηστων αντικειμένων όμορφα αμπαλαρισμένων «έτσι, για το καλό», φαγοπότια σαν να μην υπάρχει αύριο, γλυκά με τη σέσουλα και copy paste ευχές για μακροημέρευση.

Μακροημέρευση όμως τίνος, αναγνώστη μου; Του κενού; Του κενού που χάσκει, πανέτοιμο να μας καταπιεί σούμπιτους κι εμάς και τη ματαίωση της γιορτής που για ακόμη μια φορά πέρασε και δεν ακούμπησε;

Και πώς να μας ακουμπήσει η γιορτή; Δεν είμαστε εμείς για ακουμπισμούς και αγκαλιές. Keep distance. Τα αεροφιλήματα πάνε κι έρχονται. Είναι κολλητικά τα Χριστούγεννα. Μακριά κι αγαπημένοι λοιπόν. Μόνο να έχουμε και καλό σήμα, να βγάζουμε με ασφάλεια τα ματάκια μας. Μόνοι μας. Ο καθείς και τα πλήκτρα του. Ο καθείς και η πλήξη του. Συνδεδεμένες όμως μοναξιές. Και λόγω των ημερών, μην φανταστείς τίποτε καλοσύνες διαρκείας αναγνώστη μου, φιλάνθρωποι. Εξ αποστάσεως κι αυτό. Μην κολλήσουμε τίποτε. Δώσε iban να λιγδώσουν –«μέρες που ’ναι»– κι οι φτωχοί το άντερό τους. Happy holidays. Κι όποιος δυσκολεύεται να είναι happy, ας χαπακωθεί. Στα ρεβεγιόν δεν έχει στασίδια για θλιμμένους. Το κενό μπουκώνεται περίφημα με καταπλάσματα εισηγμένου μπρικ «που κάμνουνε –για λίγο– να μη νοιώθεται η πληγή».

Η γιορτή όμως δεν είναι πληγή, αναγνώστη μου, είναι έκρηξη χαράς. Αλλά, δεν βαριέσαι! Των ποιητών κουβέντες είναι αυτές και ποιος ξεσυνερίζεται τους συναισθηματισμούς; Σε εμάς προέχει «να βγουν οι υποχρεώσεις» των ημερών. Άλλωστε, από τον καιρό του Νίτσε και δώθε, ο Θεός είναι νεκρός. Μνημόσυνα του κάνουμε κάθε χρόνο και δεν το πήραμε χαμπάρι. Greetings χωρίς αναφορές στο θείο βρέφος και στην αγάπη ενός Θεού που γίνεται Άνθρωπος και παίρνει στην πλάτη του όλου του κόσμου τις αγκούσες. Αλλού θύουμε εμείς. Και έγνοια μας είναι «να είμαστε πάντα καλά», «να είμαστε πάντα ο εαυτός μας», «να περνάμε πάντα υπέροχα» και… «καλή συνέχεια». Άλλωστε στις διαφημίσεις που ψευτοζούμε όλοι είναι καλοί και παίρνουν πάντα το δώρο τους – δεν δυστυχεί κανένας.

Πιθανώς μάλιστα να γίνει και παύση πυρός –είπαμε, «μέρες που είναι»– και στου Θεού τα μέρη, μην και παρακωλυθεί ο παροξυσμός στα πολυκαταστήματα. Μετά σκοτωνόμαστε και πάλι με την ησυχία μας.

Και συμπαθάτε με για τις εκτός κλίματος παρατηρήσεις αλλά –«μέρες που ’ναι»– σκέφτηκα να σταματήσουμε να κοροϊδευόμαστε. Κανένα αστέρι δεν θα στολίσει τις νύχτες μας, γιατί «κοιτάμε μπροστά» –τις οθόνες κι όχι τον ουρανό.

Από την άλλη είναι οι τρελοί του χωριού και η πιτσιρικαρία που κοιτάζει όπου της κάνει κέφι και όλο και κάποιοι εξ αυτής δεν θα πατήσουν τη μπανανόφλουδα της ενηλικίωσης. Όλο και κάποιο αστέρι θα φωτίσει τις νύχτες της και θα δεξιωθούν το θαύμα των Χριστουγέννων, δηλαδή τον χωρίς πισινές έρωτα – αυτός με τις πισινές δεν είναι έρωτας αλλά (ασχέτως ηλικίας) γεροντικό καπρίτσιο. Αυτοί θα καλαντίσουν, αυτοί θα σπαργανώσουν το νεογέννητο, διότι αυτών εστίν η βασιλεία των ουρανών. Αυτοί θα σηκώσουν τον μπερντέ της διαφωτισμένης υποκρισίας μας και φεγγοβολώντας καλοσύνη θα φιλήσουν με εμπιστοσύνη αυτόν που γεννιέται σε φάτνη αλόγων, τον Ερχόμενο, δηλαδή τον εκ γενετής νικημένο Χριστό.

Οι υπόλοιποι αδιάβροχοι ακόμη κι από την ποίηση της εκκλησιαστικής δραματουργίας θα μείνουμε με τους νικητές, στη στεγνή πλευρά της ιστορίας, αυτή που δεν χαμπάριασε ότι στη Βηθλεέμ «γεννήθηκε η ευσπλαχνία» και ότι όλα τα υπόλοιπα «μέρες που ’ναι» είναι να ’χαμε να λέγαμε.

Στην εικαστική συμπλήρωση της σελίδας, ζωγραφικό έργο του Γιώργου Σικελιώτη. 

antifono.gr