Κυριακή 5 Ιουνίου 2016

« ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΤΥΦΛΟΥ »


Κυριακή του τυφλού σήμερα, αγαπητοί μου φίλοι, και η Εκκλησία μας μνημονεύει το γεγονός της θεραπείας του τυφλού από τον Κύριο. Τις προηγούμενες Κυριακές ο Κύριος ήταν Αυτός που συγκαταβαίνοντας στην απιστία του Θωμά, υπέδειξε τους «τύπους των ήλων» (ΙΩΑΝ. 20, 25), ήταν Αυτός που θεράπευσε τον παράλυτο, ήταν Αυτός που θεράπευσε την πνευματική ασθένεια της Σαμαρείτιδας. Σήμερα ο Χριστός θεραπεύει τον τυφλό. Ο Αναστημένος δηλαδή Χριστός θεραπεύει τον όλο άνθρωπο, και τις σωματικές αλλά και τις πνευματικές ασθένειες. Δεν μπορεί να θεραπεύσει τη σωματική ασθένεια, αν δεν θεραπεύσει και την πνευματική. Ο άνθρωπος αποτελεί μια αδιάσπαστη ενότητα και η θεραπεία, εφόσον όντως είναι θεραπεία, απευθύνεται στον όλο άνθρωπο. Η πνευματική ασθένεια πολλές φορές επηρεάζει και την σωματική υγεία του ανθρώπου.
Στο σημερινό Ευαγγελικό ανάγνωσμα ο Χριστός αποκαλύπτεται ως θεραπευτής. Κάνει όμως κάτι που σκανδαλίζει τους ανθρώπους της εποχής, που λειτουργούσαν σύμφωνα με τον Νόμο. Δυστυχώς τέτοιοι άνθρωποι υπάρχουν σε κάθε εποχή, όπως και στη δική μας. Αυτού του είδους οι θρησκευόμενοι άνθρωποι είναι αυστηροί στους άλλους και πολύ επιεικείς στους εαυτούς τους. Θεραπεύει λοιπόν ο Χριστός τον τυφλό την ημέρα του Σαββάτου και οι θρησκευτικοί άνθρωποι της εποχής εκείνης διαμαρτύρονται ότι παρέβη τον νόμο της αργίας του Σαββάτου, επειδή έφτιαξε πηλό, άλειψε τα μάτια του τυφλού και του παρήγγειλε να πάει να τα πλύνει στην κολυμβήθρα του Σιλωάμ για να θεραπευθεί. Ο τυφλός υπακούει και η ταπείνωση που είχε, να ακούσει δηλαδή ένα λόγο στην πραγματικότητα παράδοξο και να τον πιστέψει, αυτό είναι το σκανδαλιστικό.
Αυτό που έκανε ο τυφλός ήταν σκανδαλιστικό. Για ποιους όμως; Για τους ανθρώπους τους οχυρωμένους πίσω από τους θρησκευτικούς νόμους. Και αρχίζουν οι Ιουδαίοι να ερευνούν ποιος τον έκανε καλά, αν σίγουρα ήταν τυφλός πριν, να ρωτούν τους γονείς του. Μάλιστα αναρωτιούνται πως τον θεράπευσε ο Χριστός την ημέρα του Σαββάτου, η οποία ήταν αργία για τους Ιουδαίους. Και έτσι αρχίζει η εκλογίκευση της πίστης. Και πως μπορεί να περάσει αυτή η εκλογίκευση της πίστης; Με το να γκρεμισθεί το σύστημα της θρησκευτικής σκέψης και νοοτροπίας, που υπάρχει μέσα μας. Αυτό ακριβώς κάνει και ο Χριστός στη σημερινή Ευαγγελική περικοπή. Έρχεται να ανατρέψει όλη τη δικαίωση του θρησκευτικού ανθρώπου της εποχής εκείνης. Ανατρέπει μία εγωϊστική και φίλαυτη πίστη, που είχε μετατραπεί σε μία ξερή τήρηση του Μωσαϊκού Νόμου και τίποτα παραπέρα. Ανατρέπει όλο αυτό το σάπιο οικοδόμημα.
Στη θεραπεία του τυφλού σίγουρα υπάρχει και κάποια θεραπεία πνευματικής τύφλωσης. Δεν μπορεί ο Χριστός να θεραπεύσει το ένα μέρος και το άλλο μέρος να το αφήσει ανέγγιχτο. Ποια όμως είναι η πνευματική τύφλωση; Η άγνοια του εαυτού μας. Γιατί αγνοούμε τον εαυτό μας; Γιατί αγνοούμε τον Θεό. Προχωρά ο Χριστός στη θεραπεία του τυφλού και του λέει: «Συ πιστεύεις εις τον υιόν του Θεού;» (ΙΩΑΝ. 9, 35). Ξεκινά με αυτό το ερώτημα και ο τυφλός απαντά: «Και τις εστι, Κύριε, ίνα πιστεύσω εις αυτόν;» (ΙΩΑΝ. 9, 36). «Είπε δε αυτώ ο Ιησούςˑ και εώρακας αυτόν και ο λαλών μετά σου εκείνός εστιν. Ο δε έφηˑ πιστεύω, Κύριεˑ και προσεκύνησεν αυτώ» (ΙΩΑΝ. 9, 37-38). Είναι η δεύτερη φορά που ακούμε τον Χριστό να αποκαλύπτεται έτσι προσωπικά. Η θεραπεία μας δηλαδή είναι να ακούσουμε αυτό που είπε ο Χριστός: «ο λαλών μετά σου εκείνός εστιν» (ΙΩΑΝ. 9, 37).
Και τι σημαίνει αυτή η φράση του Κυρίου; Ότι η σχέση έχει λόγο, η συνάντηση με τον Χριστό έχει λόγο και ο Χριστός είναι Λόγος, ο Λόγος του Θεού. Ο λόγος μαρτυρεί το επίπεδο της σχέσης, δίνει το στίγμα της σχέσης. Ο Χριστός λέει Λόγο Αληθείας, Λόγο Αποκάλυψης, Λόγο Φωτός. Η σχέση μας είναι η αποκάλυψη αυτού του Λόγου. Αυτή είναι η πορεία της πνευματικής μας ζωής. Και οι επιλογές μας είναι δύο. Ή να ακολουθήσουμε τον θρησκευτικό άνθρωπο, που θέλει σχολαστικά να ερμηνεύει τα θεία και τα πνευματικά, για να επιβεβαιωθεί και να σιγουρευθεί για την κατάκτησή του ή να ακολουθήσουμε τον δρόμο της ταπείνωσης, της υπακοής και της προσδοκίας, να ακούσουμε όχι τον δικό μας λόγο, την δική μας λογική ή τον δικό μας λογισμό, αλλά να ακούσουμε τον Λόγο του Θεού. Χρειάζεται από την πλευρά μας να έχουμε ταπεινό φρόνημα.
Αγαπητοί μου φίλοι, για τον κάθε έναν από εμάς ο Χριστός έχει ένα ξεχωριστό Λόγο να του πει, ανάλογα με την ποιότητα, την ιδιοσυγκρασία και τον λόγο ύπαρξης που έχει ο καθένας, ανάλογα με το τάλαντο και τον σταυρό που του έδωσε ο Θεός. Οπότε ο καθένας έχει αυτόν τον λόγο να ακούσει, μέσα από τον οποίο αντιλαμβάνεται τον Θεό. Αυτή θα πρέπει να είναι η προσδοκία μας. Η αποκάλυψη, η Δόξα του Θεού, η δική μας θεραπεία, η φανέρωση του Φωτός. Η καθημερινότητά μας να είναι μία προσδοκία, μία αναμονή αυτής της προσωπικής συνάντησης με τον Χριστό. Δεν είναι συνάντηση με τον Χριστό, αν κάποιος κληρικός ή λαϊκός μας πει κάτι για τον Χριστό. Η αληθινή συνάντηση είναι αυτό που ακούμε, αυτό που μελετάμε, να γίνει προσωπικό μας γεγονός, προσωπική μας μαρτυρία. Αυτή είναι η πνευματική πορεία. Χριστός Ανέστη!
Με αγάπη Χριστού Αναστάντος,
π. Βασίλειος.


Παρασκευή 3 Ιουνίου 2016

« ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΑ ΜΝΗΜΟΝΙΑ ΚΡΥΒΕΤΑΙ Η ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΗΣ ΦΡΑΓΚΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ, ΦΩΤΙΟΥ ΜΙΧΑΗΛ (ΙΑΤΡΟΥ) »


Για το μίσος των Φράγκων εναντίον των Ρωμηών, θα μπορούσε να πει κανείς πολλά. Θαρρώ, όμως, ότι εκείνο που έχει για εμάς ιδιαίτερο ενδιαφέρον να τονισθεί, είναι η προέλευση αυτού του μίσους.(1) Δεν πρόκειται για μίσος συναισθηματικής τάξεως. Δηλαδή ρηχό, επιπόλαιο και ευκόλως αναστρέψιμο. Είναι μίσος τάξεως οντολογικής. Ξεκινάει από τα κατάβαθα της θρησκευτικής τους συνείδησης, η οποία είναι εντελώς διαφορετική από την δική μας.
Ο Μητροπολίτης Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιερόθεος Βλάχος, διακεκριμένος μελετητής των σχέσεων Ανατολής­-Δύσης, γράφει σχετικά: «Το μίσος αυτό εκδηλώθηκε ακόμη από την Ζ' Οικουμενική Σύνοδο, η οποία θέσπισε την προσκύνηση των ιερών εικόνων και συνεχίσθηκε αργότερα. Η πολιτική των Φράγκων συνδέθηκε με μια θεολογία, που ήταν αντίθετη με την θεολογία της Ορθοδόξου Ανατολής».(2)
Πράγματι, πίσω από κάθε απανθρωπία και σκληρότητα των Δυτικών εναντίον μας, κρύβεται η αναπηρία της θεολογίας τους.
Θέλετε να θυμηθούμε την πολιτική του Όθωνα και της τρόϊκας των ευρωπαίων επιτρόπων του;
1. Τετρακόσια Ορθόδοξα μοναστήρια κλείνουν διά της βίας, καταληστεύονται, και το προϊόν της λεηλασίας φυγαδεύεται στα φράγκικα αρχοντικά.
2. Ο θρυλικός Παπουλάκος διώκεται και φυλακίζεται, με την συγκατάθεση δικών μας ενδοτικών.
3. Προωθείται το αυτοκέφαλον της Εκκλησίας της Ελλάδος, που ταλανίζει μέχρι και αυτή την ώρα τα εκκλησιαστικά πράγματα της Πατρίδας μας, όχι μονάχα σε επίπεδο διοικητικό, αλλά προπαντός σε θέματα Πίστεως και Ορθοπραξίας.
Θέλετε να θυμηθούμε την γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου και τα γεγονότα της Μικρασιατικής καταστροφής;
Δεν ήσαν οι Δυτικοί, εκείνοι που οργάνωσαν στρατιωτικά, που ενίσχυσαν οικονομικά και που κάλυψαν πολιτικά την θηριωδία του Κεμάλ;
Θέλετε να μιλήσουμε για την Κατοχή; Για τα 2.000 χωριά μας που παραδόθηκαν στην φωτιά; Για τα δωδεκάχρονα παιδιά που εκτελέστηκαν εν ψυχρώ στα Καλάβρυτα; Για τον εξανδραποδισμό αθώων γυναικόπαιδων και υπερηλίκων ανδρών απ’ άκρου εις άκρον της Ελλάδος; Για τις ξεκοιλιασμένες εγκύους, τις καρφωμένες με ξιφολόγχες στα δένδρα του Διστόμου; Για την πείνα και το θανατικό; Δεν ήταν το μίσος των Γερμανικών φύλων εναντίον των Ελλήνων Ρωμηών, που τα προκάλεσε όλα αυτά;
Θέλετε να μιλήσουμε για τα μνημόνια τα σημερινά; Για το ξεπούλημα της πατρίδας μας; Για την ανεργία και την φτώχεια που μαστίζουν την Ελλάδα μας τα τελευταία χρόνια; Για τα νιάτα μας που φεύγουν για τα ξένα; Για την υπογεννητικότητα και τον εποικισμό της πατρίδας μας από τα στίφη του Ισλάμ; Δεν είναι, όλα αυτά τα δεινά, δαιμονικές μεθοδεύσεις της γερμανικής Ευρώπης, εναντίον της εν Ελλάδι Ρωμηοσύνης;
Πάντως, αυτό που ματιάζει πρώτο-­πρώτο το φράγκικο μίσος, δεν είναι τα υλικά μας πλούτη. Επειδή η ρίζα του μίσους εναντίον της Ρωμηοσύνης είναι τάξεως θεολογικής, το πρώτο και κύριο όνειρό τους είναι να μας υποτάξουν εκκλησιαστικώς και να μας αλλάξουν την Πίστη.
Να μας αναγκάσουν με κάθε τρόπο να αναγνωρίσουμε εκκλησιαστικότητα στην «κουρελού», όπως έλεγε και ο άγιος γέροντάς μας Παΐσιος. Δηλαδή, στον κάθε αιρετικό του λεγόμενου παγκοσμίου συμβουλίου των εκκλησιών, στους οποίους η ξεθωριασμένη εκκλησιολογική μας συνείδηση έχει ήδη, δυστυχώς, αναγνωρίσει μυστήρια, συνεπώς και ιεροσύνη.
Το μήνυμα είναι σαφές: Απέναντι στο άσβεστο μίσος των Δυτικών, οφείλουμε από την πλευρά μας να είμαστε διαρκώς εξαιρετικά προσεκτικοί και να φυλαγόμαστε δεόντως. Και όπως έχουν αποδείξει τα γεγονότα, αυτό δεν μπορεί να γίνει με τακτικές δικές τους. Δηλαδή, με αγαπολογίες και δημόσιες σχέσεις. Μπορεί να επιτευχθεί μονάχα με τον τρόπο τον δικό μας.
Δηλαδή, με ειλικρινή μετάνοια, με φιλότιμο, με αγωνιστικότητα, με προσήλωση στην Πατερική μας παράδοση, και πάνω απ’ όλα με αναφορά στο θέλημα και στην Πρόνοια του Τριαδικού μας Θεού. Με δυο λέξεις: Με επιστροφή στις ρίζες μας.

(1). Η Πτώση της Πόλης ωφείλετο σε δυο κυρίως λόγους: Πρώτον, στην προηγηθείσα καταστροφή και καταλήστευση της Πόλης από τους Φράγκους το 1204 και δεύτερον, στο μίσος των Δυτικών εναντίον της Ρωμηοσύνης. (Συμπέρασμα του Στήβεν Ράνσιμαν).
(2). Από το άρθρο του Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου «Η Πόλις εάλω, αλλά ζη».

Κυριακή 29 Μαΐου 2016

« ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΣΑΜΑΡΕΙΤΙΔΟΣ »


Στη σημερινή Ευαγγελική περικοπή, αγαπητοί μου φίλοι, κυριαρχεί η συνάντηση του Χριστού με την Σαμαρείτιδα. Μέσα από τον διάλογο αυτό αναδεικνύεται η πνευματική αναζήτηση της Σαμαρείτιδας. Ο Κύριός μας βλέποντας την διάθεσή της, προσπαθεί να της δώσει τις δυνατότητες να προχωρήσει πιο πέρα στη ζωή της. Είναι πολύ σημαντικό για την ψυχή του ανθρώπου η αναζήτηση της αλήθειας. Όταν η αναζήτηση αυτή είναι ουσιαστική και όχι τυπική, αγγίζει τον όλο άνθρωπο, στο σημείο που να είναι έτοιμος ο άνθρωπος να θυσιάσει τον εαυτό του, δηλαδή το θέλημά του, τα πάντα, για την εύρεση της αλήθειας. Η Σαμαρείτιδα από τη μία αναζητούσε την αλήθεια και από την άλλη ζούσε μέσα στην αμαρτία. Μέχρι εκείνη τη στιγμή που συνάντησε τον Χριστό η Σαμαρείτιδα δεν είχε βρεθεί μπροστά στην αλήθεια.
Όταν ο άνθρωπος δεν είναι αδιάφορος για την αλήθεια, αλλά την ποθεί με όλες του τις δυνάμεις, τις ψυχικές και τις σωματικές, τότε αυτός ο άνθρωπος είναι έτοιμος, έτσι ώστε να μπορέσει ο Θεός να δουλέψει πάνω του. Το ότι μένουμε νεκροί εσωτερικά, είναι γιατί είμαστε τελείως αδιάφοροι. Τα ενδιαφέροντά μας είναι πολύ χαμηλά, προσωρινά, εφήμερα και υλικά. Για να μπορέσει ο Θεός να δουλέψει μαζί μας, πρέπει να Του δώσουμε τις προϋποθέσεις. Και οι προϋποθέσεις είναι να αναζητούμε την αλήθεια με όλες μας τις δυνάμεις. Όλη μας η θέληση, όλη μας η ελευθερία να είναι προσανατολισμένη εκεί. Αυτό είναι το κριτήριο του αληθινού ανθρώπου, του ζωντανού ανθρώπου. Δυστυχώς ο σημερινός άνθρωπος ασχολείται με φθηνά πράγματα και αδιαφορεί για την αληθινή ζωή. Αδιαφορεί για την αναζήτηση της αληθινής και αιώνιας ζωής.
Ο Κύριος, λοιπόν, ούτε πρόβλημα είχε ούτε τον εμπόδιζε η ανηθικότητα, ο έκλυτος βίος της Σαμαρείτιδας. Αυτό δεν είναι εμπόδιο στον Κύριό μας να δουλέψει πάνω στην ψυχή μας υπό την προϋπόθεση όμως η ψυχή μας να αναζητά με όλες τις δυνάμεις της την αλήθεια. Η αμαρτία είναι το τεκμήριο πως ο άνθρωπος δεν βρήκε την αλήθεια. Έτσι λοιπόν ο Κύριός μας και η Σαμαρείτιδα αρχίζουν να μιλάνε για θεολογικά ζητήματα. Ο Χριστός γνωρίζει ότι μπορεί να φωτίσει τον ψυχικό και πνευματικό της κόσμο και αρχίζει να την προσεγγίζει μέσα από απλές ερωτήσεις για την καθημερινότητά της. Της ζήτησε ο Χριστός νερό και της είπε ότι μπορεί να της δώσει το ζωντανό νερό. Το νερό που δεν τελειώνει, το νερό που ξεδιψά. Μέσα από αυτόν τον λόγο ο Χριστός εισέρχεται σε μία διεργασία πνευματική, προκειμένου να την οδηγήσει η ίδια να πει ότι θέλει την αλήθεια.
Ο Χριστός, λοιπόν, ξεπερνά την αμαρτία και την ανηθικότητά της, γιατί βλέπει βαθύτερα. Το βαθύτερο είναι ότι η αμαρτία της δεν ήταν ένα σύμφοιτο και κυρίαρχο γεγονός στην ψυχή της. Η Σαμαρείτιδα δεν ακολουθούσε συνειδητά την αμαρτία. Επειδή δεν είχε βρει το αληθινό νόημα στη ζωή της, προσπαθούσε από εδώ και από εκεί να πιασθεί και έτσι έκλινε προς την αμαρτία. Ο Χριστός γνωρίζει αυτή τη διάθεση της Σαμαρείτιδας και προχωρεί παραπέρα. Προσπαθεί να της δώσει θάρρος. Με το να ζητήσει από αυτήν κάτι, έτσι ώστε στη συνέχεια να μπορέσει και αυτή να ζητήσει κάτι από Αυτόν. Ο Χριστός δημιουργεί με τον τρόπο αυτό τις προϋποθέσεις ελεύθερης επικοινωνίας. Για να μπορεί ο άνθρωπος να προσεγγίσει την αλήθεια που αναζητά, για να μπορεί να κερδίσει τη σωτηρία που ποθεί, πρέπει να μην χάσει την ελπίδα του. Να νιώθει ότι αξίζει για την Αλήθεια, αξίζει για τον Παράδεισο.
Αυτήν την ελπίδα ο Χριστός την δημιουργεί με το να της ζητήσει κάτι. Την ενθαρρύνει, δίνοντάς της αυτήν την προσωπική αξία, ότι και αυτή μπορεί να προσφέρει κάτι. Θέλουμε λοιπόν να σώσουμε τους άλλους ανθρώπους που ζουν στην αμαρτία; Ας τους δώσουμε την ελπίδα. Να πιστέψουν ότι κάτι καλό μπορούν να κάνουν και κάτι καλό έχουν μέσα τους. Δεν σώζουμε τους συνανθρώπους μας, φανερώνοντας διαρκώς τις αμαρτίες και τις αστοχίες τους. Οφείλουμε να φανερώνουμε τα καλά στοιχεία που έχουν μέσα τους, ώστε αυτά τα καλά στοιχεία να αναπτύσσονται και οι άνθρωποι να γίνονται καλύτεροι. Ο Χριστός γνωρίζει την αμαρτωλή ζωή της Σαμαρείτιδας, γι’ αυτό και μετά από το νερό που της ζητά, της αποκαλύπτει ότι δεν είναι παντρεμένη και ότι στη ζωή της είχε πέντε άνδρες. Όμως μέσα από αυτή την άσχημη πνευματική κατάσταση της Σαμαρείτιδας προσπαθεί να βγάλει κάτι καλό.
Αγαπητοί μου φίλοι, αν υπήρχε το ερώτημα μέσα μας, «ποιος είναι η Αλήθεια;», κι αν είχαμε την αποκάλυψη του Χριστού ότι Αυτός είναι η Αλήθεια, και είχαμε προσωπική σχέση μαζί Του, θα κατατροπωνόταν μέσα μας το κράτος της αμαρτίας. Πλέον, και να θέλαμε, δεν θα μπορούσαμε να αμαρτήσουμε. Θα ήμασταν ανίκανοι να αμαρτήσουμε, γιατί θα είχαμε βρει την πληρότητα της ζωής. Κάτι που είχαν βρει όλοι οι Άγιοι της Εκκλησίας μας. Ο Χριστός αποκαλύπτει στην Σαμαρείτιδα, ότι Αυτός είναι η Αλήθεια. Της αποκαλύπτει, ότι Αυτός είναι ο μεσσίας, Τον Οποίο ζητούσε. Και τότε τι κάνει; Παρατάει τα πάντα, τις αμαρτίες της, τους άνδρες της και μετανοεί. Αλλάζει τρόπο ζωής. Αγαπά τον Χριστό και θέλει να Τον ακολουθήσει. Και γίνεται Αγία της Εκκλησίας μας, η Αγία που εορτάζουμε σήμερα, η Αγία Φωτεινή η Σαμαρείτιδα. Χριστός Ανέστη!
Με αγάπη Χριστού Αναστάντος,
π. Βασίλειος.


Παρασκευή 27 Μαΐου 2016

« ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΜΕ ΘΕΜΑ “ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΛΑΤΡΕΙΑΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ” (3Η ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ), 24.05.2016 »

Την Τρίτη 24 Μαίου 2016, στην αίθουσα ομιλιών του Κέντρου Νεότητος «ΝΕΟΙ ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ», στο Αίγιο, πραγματοποιήθηκε, με την ευλογία του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου μας, Καλαβρύτων και Αιγιαλείας κ. Αμβροσίου, στα πλαίσια της επιμορφώσεως των κληρικών της Ιεράς Μητροπόλεώς μας,  η τρίτη συνάντηση κληρικών   για το Σεμινάριο με θέμα «ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΛΑΤΡΕΙΑΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ», το οποίο υλοποιεί η Ιερά Μητρόπολη σε συνεργασία με το Ίδρυμα Ποιμαντικής Επιμορφώσεως Κληρικών της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών.

Προσκεκλημένοι ομιλητές ήταν:
1) Ο Πανοσιολογιώτατος Αρχιμανδρίτης π. Φιλόθεος Νικολάκης, Αρχιερατικός Επίτροπος της Ι΄ Αρχιερατικής Περιφερείας της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών και Προϊστάμενος του Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου Κυψέλης, ο οποίος ανέπτυξε το θέμα «Ζητήματα Τυπικού και Τελετουργικής», αναφερόμενος ιδιαίτερα στο τυπικό και την τελετουργική διάταξη του Μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας, και
2) Ο Ελλογιμώτατος κ. Γεώργιος Φίλιας,  Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών,  στο τμήμα της Κοινωνικής Θεολογίας, ο οποίος αναφέρθηκε στους σύγχρονους προβληματισμούς σχετικά με τη Θεία λατρεία και ειδικότερα  στα θέματα της γλώσσας, μετάφρασης και ερμηνείας, των λειτουργικών κειμένων και της νηστείας καθώς και της προετοιμασίας του πληρώματος κληρικών και λαϊκών  για τη συμμετοχή τους  στη θεία λειτουργία.

 Ακολούθησε  εποικοδομητική συζήτηση με τους ιερείς την οποία συντόνισε ο Πρωτοσύγκελλος της Ιεράς Μητροπόλεως π. Ιωακείμ Βενιανάκης

www.im-ka.gr